Η επέμβαση ολικής θυρεοειδεκτομής για υπερθυρεοειδισμό μπορεί να προκαλέσει μετεγχειρητική τετανία, ακόμη και όταν οι παραθυρεοειδείς αδένες διατηρηθούν. Ο λόγος δεν είναι πάντα χειρουργικός: στα οστά που έχουν «πεινάσει» για ασβέστιο, η απότομη αλλαγή μετά την επέμβαση μπορεί να ρίξει το ασβέστιο του αίματος.
Τι είναι η τετανία
Τετανία ονομάζεται το σύνολο των συμπτωμάτων που προκαλεί η πτώση του ασβεστίου στο αίμα. Ξεκινά με μυρμήγκιασμα γύρω από το στόμα και στα άκρα, με μούδιασμα και με αίσθημα σύσφιξης. Σε πιο έντονη μορφή εμφανίζονται μυϊκές συσπάσεις, σπασμός στα χέρια και στα πόδια, και σε σοβαρές περιπτώσεις σύσπαση του λάρυγγα ή σπασμοί. Στην εξέταση μπορεί να αναζητηθούν κλινικά σημεία αυξημένης νευρομυϊκής διέγερσης.
Η τετανία δεν είναι νόσος· είναι εκδήλωση. Αυτό που πρέπει να βρεθεί είναι η αιτία της χαμηλής τιμής ασβεστίου και ο χρόνος που χρειάζεται για τη διόρθωσή της.
Γιατί συμβαίνει μετά από ολική θυρεοειδεκτομή για υπερθυρεοειδισμό
Στη θυρεοτοξίκωση ο μεταβολισμός των οστών είναι επιταχυμένος. Τα οστά χάνουν ασβέστιο και η παραθορμόνη αυξάνεται για να το αντισταθμίσει. Όταν αφαιρεθεί ο υπερλειτουργικός θυρεοειδής, η διέγερση των οστών πέφτει απότομα. Το ασβέστιο και ο φώσφορος κατευθύνονται μαζικά προς τα οστά, που «πεινούν» για ανόργανα στοιχεία, και η τιμή στο αίμα μειώνεται. Το φαινόμενο αυτό ονομάζεται σύνδρομο του πεινασμένου οστού.
Ο δεύτερος μηχανισμός είναι χειρουργικός. Κατά την παρασκευή, οι παραθυρεοειδείς αδένες μπορεί να υποστούν έλξη, θερμική βλάβη ή διαταραχή της αιμάτωσής τους. Ακόμη και όταν διατηρηθούν στη θέση τους, μπορεί να λειτουργήσουν υποτονικά για λίγες ημέρες. Σε αυτό προστίθεται η έλλειψη βιταμίνης D, που είναι συχνή και επιδεινώνει την υποασβεστιαιμία, καθώς και το χαμηλό μαγνήσιο.
Πότε εμφανίζεται
Συνήθως τις πρώτες 24 έως 72 ώρες μετά την επέμβαση, με κορύφωση τη δεύτερη ή τρίτη ημέρα. Σε ορισμένους ασθενείς η πτώση εμφανίζεται αργότερα, γι’ αυτό η μέτρηση ασβεστίου δεν γίνεται μόνο μία φορά. Οι ασθενείς με νόσο Graves, με μεγάλη βρογχοκήλη, με χαμηλή βιταμίνη D και όσοι υποβάλλονται σε ολική θυρεοειδεκτομή έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα τετανίας.
Πρόληψη
- Έλεγχος βιταμίνης D πριν από την επέμβαση και διόρθωση όταν είναι χαμηλή.
- Προσεκτική διατήρηση των παραθυρεοειδών και της αιμάτωσής τους.
- Διεγχειρητική μέτρηση παραθορμόνης σε επιλεγμένες περιπτώσεις.
- Προγραμματισμένη χορήγηση ασβεστίου σε ασθενείς υψηλού κινδύνου, με ή χωρίς βιταμίνη D.
- Μέτρηση ασβεστίου μετεγχειρητικά και οδηγίες επικοινωνίας με τον γιατρό.
Αντιμετώπιση
Σε ήπια συμπτώματα αρκεί από του στόματος ασβέστιο, μαζί με βιταμίνη D όταν χρειάζεται, και τακτική μέτρηση. Σε έντονα συμπτώματα ή σε πολύ χαμηλή τιμή χορηγείται ασβέστιο ενδοφλεβίως υπό παρακολούθηση. Ελέγχεται πάντα και το μαγνήσιο, γιατί η ανεπάρκειά του εμποδίζει τη διόρθωση. Η μεγάλη πλειονότητα των περιπτώσεων είναι παροδική και αποκαθίσταται μέσα σε λίγες εβδομάδες.
Σε μη έμπειρα χέρια, βλάβη των παραθυρεοειδών μπορεί σε πολύ μικρό ποσοστό να προκαλέσει μόνιμο υποπαραθυρεοειδισμό, που απαιτεί μακροχρόνια αγωγή με ασβέστιο και βιταμίνη D. Γι’ αυτό η παρακολούθηση συνεχίζεται μέχρι να σταθεροποιηθούν οι τιμές χωρίς αγωγή ή με σταθερή δόση.
Πότε να επικοινωνήσετε αμέσως
Μυρμήγκιασμα γύρω από το στόμα ή στα χέρια και στα πόδια, μυϊκές συσπάσεις, αίσθημα σύσφιξης στον λαιμό, δυσκολία στην αναπνοή ή σύγχυση μετά από επέμβαση στον θυρεοειδή χρειάζονται άμεση ιατρική αξιολόγηση. Δεν περιμένουμε το επόμενο προγραμματισμένο ραντεβού.
Συχνές ερωτήσεις
Θα έχω τετανία αν χειρουργηθώ για υπερθυρεοειδισμό;
Δεν είναι βέβαιο, αλλά ο κίνδυνος είναι αυξημένος σε σύγκριση με άλλες επεμβάσεις. Με προεγχειρητικό έλεγχο βιταμίνης D, προσεκτική τεχνική και προγραμματισμένη χορήγηση ασβεστίου, η πιθανότητα σοβαρών συμπτωμάτων μειώνεται σημαντικά.
Μπορεί να εμφανιστεί και χωρίς να πειραχτούν οι παραθυρεοειδείς;
Ναι. Το σύνδρομο του πεινασμένου οστού οφείλεται στην προσπάθεια των οστών να δεσμεύσουν ασβέστιο μετά την αποκατάσταση του υπερθυρεοειδισμού και μπορεί να εμφανιστεί ακόμη και όταν οι αδένες διατηρηθούν και λειτουργήσουν κανονικά.
Οι παραπάνω πληροφορίες είναι γενικές. Η προεγχειρητική προετοιμασία και η μετεγχειρητική παρακολούθηση καθορίζονται μόνο μετά από εξέταση και εργαστηριακό έλεγχο.
