Οι παραθυρεοειδείς αδένες μοιάζουν με τον περιβάλλοντα λιπώδη ιστό και δεν ξεχωρίζουν εύκολα με το μάτι. Η απεικόνιση με φθορισμό στην κοντινή υπέρυθρη ακτινοβολία τους κάνει να διακρίνονται, ώστε ο χειρουργός να τους αναγνωρίζει και να τους διατηρεί.
Γιατί χρειάζεται βοήθεια στον εντοπισμό
Σε μια θυρεοειδεκτομή, ο χειρουργός καλείται να διατηρήσει τους παραθυρεοειδείς αδένες και την αιμάτωσή τους. Ένας αδένας που θα καταστραφεί ή θα αφαιρεθεί αυξάνει τον κίνδυνο μετεγχειρητικής υπασβεστιαιμίας. Το πρόβλημα είναι ότι ο φυσιολογικός αδένας έχει χρώμα και σύσταση παρόμοια με τον λιπώδη ιστό και με μικρούς λεμφαδένες. Η αναγνώριση απαιτεί εμπειρία και, ακόμη και τότε, δεν είναι πάντα βέβαιη.
Η δυσκολία μεγαλώνει σε επανεπέμβαση, σε μεγάλη βρογχοκήλη και σε θυρεοειδίτιδα, όπου οι φυσιολογικές ανατομικές σχέσεις έχουν αλλάξει. Εκεί η τεχνολογία μπορεί να δώσει μια επιπλέον βοήθεια.
Ο αυτοφθορισμός στην κοντινή υπέρυθρη ακτινοβολία
Οι παραθυρεοειδείς αδένες έχουν μια φυσική ιδιότητα: όταν φωτίζονται με φως στο φάσμα της κοντινής υπέρυθρης ακτινοβολίας, εκπέμπουν δικό τους φως, ελαφρώς διαφορετικού μήκους κύματος. Ο θυρεοειδής, οι μύες και ο λιπώδης ιστός δεν το κάνουν στον ίδιο βαθμό. Έτσι ο αδένας εμφανίζεται φωτεινός πάνω σε σκοτεινό υπόβαθρο.
Το σημαντικό είναι ότι για τον αυτοφθορισμό δεν χορηγείται κανένα φάρμακο. Δεν υπάρχει ένεση, δεν υπάρχει χρωστική που πρέπει να φτάσει στον αδένα. Η τεχνική αξιοποιεί ιδιότητα του ίδιου του ιστού και γι’ αυτό είναι απλή στη χρήση.
Κάμερα, οθόνη και γυαλιά
Υπάρχουν δύο τρόποι να δει ο χειρουργός τον φθορισμό. Ο πρώτος είναι σύστημα με κάμερα και οθόνη: το πεδίο απεικονίζεται σε ειδική οθόνη δίπλα στο χειρουργικό τραπέζι και οι φθορίζοντες ιστοί σημειώνονται με ψευδές χρώμα. Ο δεύτερος είναι φορητά γυαλιά με φίλτρα, που επιτρέπουν στον χειρουργό να δει τον φθορισμό κοιτάζοντας απευθείας το πεδίο, χωρίς να απομακρύνει τα μάτια του από την επέμβαση.
Κάθε λύση έχει πλεονέκτημα. Η οθόνη δίνει σταθερή, μεγεθυμένη εικόνα και μπορεί να καταγραφεί. Τα γυαλιά δίνουν άμεση αίσθηση του βάθους και δεν διακόπτουν την κίνηση των χεριών. Στην πράξη, η τεχνική χρησιμοποιείται σε κρίσιμα σημεία: πριν από την απολίνωση αγγείων κοντά στον αδένα, κατά την παρασκευή του οπισθίου θυρεοειδούς και όταν ένας αδένας έχει μετατοπιστεί.
Η χρωστική: τι κάνει και τι δεν κάνει
Όταν γίνεται λόγος για χρωστική, συνήθως εννοείται η ινδοκυανίνη, γνωστή και ως πράσινο της ινδοκυανίνης. Δεν πρόκειται για ουσία που «βάφει» τον παραθυρεοειδή για να τον βρει ο χειρουργός. Χορηγείται ενδοφλεβίως και, επειδή κατανέμεται στους ιστούς ανάλογα με την αιμάτωσή τους, βοηθά στην εκτίμηση της αιμάτωσης: ένας αδένας που φωτίζεται μετά την έγχυση έχει καλή παροχή αίματος, ένας που μένει σκοτεινός ανησυχεί.
Αυτή η διάκριση έχει πρακτική αξία. Η αναγνώριση του αδένα και η εκτίμηση της βιωσιμότητάς του είναι δύο διαφορετικά ερωτήματα. Ο αυτοφθορισμός απαντά στο πρώτο. Η χρωστική βοηθά στο δεύτερο.
Τι δείχνουν οι μελέτες
Πολυκεντρικές μελέτες αναφέρουν ότι η χρήση της απεικόνισης με φθορισμό αυξάνει τον αριθμό των παραθυρεοειδών αδένων που αναγνωρίζονται κατά τη διάρκεια της επέμβασης, σε σύγκριση με την κλασική οπτική αναγνώριση. Το κλινικό όφελος δεν είναι ταυτόσημο σε όλες τις σειρές: σε έμπειρα χέρια η διαφορά είναι μικρότερη, ενώ σε επανεπεμβάσεις και σε δύσκολες ανατομίες είναι μεγαλύτερη.
Υπάρχουν και όρια. Ο φθορισμός δεν είναι ειδικός μόνο για τον παραθυρεοειδή· ο θυρεοειδής μπορεί επίσης να φθορίζει αμυδρά, και η ένταση εξαρτάται από την απόσταση, την αιμάτωση και τον φωτισμό. Η τεχνική δείχνει πού να κοιτάξει ο χειρουργός· δεν αποφασίζει η ίδια για την τύχη του αδένα.
Πότε έχει τη μεγαλύτερη αξία
- Επανεπέμβαση στον τράχηλο: οι ουλές και οι συμφύσεις δυσκολεύουν την αναγνώριση.
- Ολική θυρεοειδεκτομή: η διατήρηση και των τεσσάρων αδένων είναι ο στόχος.
- Δύσκολη ανατομία: μεγάλη βρογχοκήλη, καταδυόμενο μόρφωμα, θυρεοειδίτιδα.
- Εκπαίδευση: η άμεση οπτική επιβεβαίωση βοηθά στην εκμάθηση της ανατομίας.
Συχνές ερωτήσεις
Θα χρειαστεί να πάρω κάποιο φάρμακο ή χρωστική;
Για την απεικόνιση του αυτοφθορισμού όχι. Χρωστική χρησιμοποιείται μόνο όταν ο χειρουργός θέλει να εκτιμήσει την αιμάτωση των αδένων και η απόφαση λαμβάνεται διεγχειρητικά.
Μειώνει τον κίνδυνο υπασβεστιαιμίας;
Βοηθά στη διατήρηση περισσότερων αδένων και στην καλύτερη εκτίμηση της αιμάτωσής τους. Το τελικό αποτέλεσμα εξαρτάται και από την έκταση της επέμβασης, την εμπειρία του χειρουργού και την κατάσταση των αδένων.
Οι παραπάνω πληροφορίες είναι γενικές. Η χρήση της τεχνικής και η έκταση της επέμβασης αποφασίζονται μόνο μετά από εξέταση και αξιολόγηση των εξετάσεων.
