Καρκίνος θυρεοειδούς: διάγνωση και σύγχρονη αντιμετώπιση

Υπερηχογραφική απεικόνιση θυρεοειδικού όζου

Ο καρκίνος του θυρεοειδούς είναι ο συχνότερος καρκίνος των ενδοκρινών αδένων. Στις περισσότερες περιπτώσεις έχει πολύ καλή πρόγνωση, εφόσον διαγνωστεί και αντιμετωπιστεί σωστά.

Πότε πρέπει να χειρουργούνται οι όζοι

Οι ενδείξεις τίθενται από τον ενδοκρινολόγο και τον χειρουργό, με βάση το υπερηχογράφημα, την παρακέντηση με λεπτή βελόνα και το ιστορικό. Νεοπλάσματα (θηλώδη, θυλακιώδη, μυελοειδή, αναπλαστικά και ογκοκυτταρικά) χρήζουν συνήθως χειρουργικής αντιμετώπισης, όπως και όζοι με ύποπτα χαρακτηριστικά ή σαφή αύξηση μεγέθους.

Ύποπτα υπερηχογραφικά χαρακτηριστικά

  • Υποηχογένεια του όζου.
  • Μικροαποτιτανώσεις.
  • Αυξημένη κεντρική αιμάτωση.
  • Ασαφή ή διηθητικά όρια.
  • Σχήμα «ψηλότερο παρά φαρδύ» στην εγκάρσια τομή.

Όζοι που δεν χρειάζονται παρακέντηση παρακολουθούνται με υπερηχογράφημα (συνήθως ανά 6–12 μήνες). Αν παραμείνουν σταθεροί για 1–2 χρόνια, ο επανέλεγχος μπορεί να αραιώσει.

Η παρακέντηση με λεπτή βελόνα και το σύστημα Bethesda

Τα αποτελέσματα της παρακέντησης κατατάσσονται διεθνώς με το σύστημα Bethesda:

  1. Μη διαγνωστικό ή ανεπαρκές υλικό.
  2. Καλοήθης βλάβη.
  3. Άτυπη βλάβη αβέβαιης σημασίας.
  4. Θυλακιώδες νεόπλασμα ή ύποπτο για θυλακιώδες νεόπλασμα.
  5. Ύποπτο για κακοήθεια.
  6. Κακοήθεια.

Ο διαχωρισμός θυλακιώδους καρκινώματος από θυλακιώδες αδένωμα δεν είναι δυνατός με μόνη την παρακέντηση — απαιτείται ιστολογική εξέταση. Η μέτρηση καλσιτονίνης και καρκινοεμβρυϊκού αντιγόνου βοηθά στη διερεύνηση μυελοειδούς καρκινώματος, ενώ η θυρεοσφαιρίνη (Tg) χρησιμοποιείται κυρίως στην παρακολούθηση. Περισσότερα για κάθε κατηγορία, τον κίνδυνο κακοήθειας και την αντιμετώπιση που ακολουθεί υπάρχουν στο άρθρο παρακέντηση θυρεοειδούς: οι έξι κατηγορίες Bethesda.

Θηλώδες καρκίνωμα: τι αλλάζει στη σύγχρονη αντιμετώπιση

Το θηλώδες καρκίνωμα αποτελεί την πλειονότητα των κακοηθειών του θυρεοειδούς. Η έκταση της επέμβασης καθορίζεται από τις διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες της Αμερικανικής Εταιρείας Θυρεοειδούς, όπως επικαιροποιήθηκαν το 2025, με βάση το μέγεθος, τα χαρακτηριστικά του όγκου και τον κίνδυνο υποτροπής:

  • Για μονήρεις όγκους έως 2 εκ., χωρίς εξωθυρεοειδική επέκταση ή λεμφαδενικές μεταστάσεις, η λοβεκτομή προτείνεται ως αρχική επέμβαση. Για όγκους 2–4 εκ. παραμένει αποδεκτή επιλογή σε επιλεγμένους ασθενείς, ανάλογα με τα χαρακτηριστικά του όγκου και τους όζους του άλλου λοβού.
  • Η ολική θυρεοειδεκτομή προτιμάται όταν υπάρχει ένδειξη για ραδιενεργό ιώδιο, αμφοτερόπλευρη νόσο, λεμφαδενικές μεταστάσεις ή επιθετικά χαρακτηριστικά.
  • Για μικροκαρκινώματα έως 1 εκ., χωρίς ύποπτους λεμφαδένες και μακριά από κρίσιμες δομές, η ενεργός παρακολούθηση αποτελεί αποδεκτή εναλλακτική αντί επέμβασης.

Στην πράξη, πολλοί χειρουργοί — και εγώ μεταξύ τους — προτείνουν συχνά την ολική θυρεοειδεκτομή ακόμη και σε όγκους έως 2 εκ., με κύριο κριτήριο τη μετεγχειρητική παρακολούθηση. Η θυρεοσφαιρίνη παράγεται από τον θυρεοειδή αδένα και από κύτταρα θυρεοειδικής προέλευσης. Όταν ο αδένας έχει αφαιρεθεί ολόκληρος, η τιμή της μένει πολύ χαμηλή· αν αρχίσει να ανεβαίνει, σημαίνει ότι υπάρχει θυρεοειδικός ιστός — πιθανή υποτροπή — και ο γιατρός το ελέγχει αμέσως. Μετά από λοβεκτομή, αντίθετα, ο υπόλοιπος λοβός παράγει φυσιολογικά θυρεοσφαιρίνη, οπότε μια τιμή εντός ορίων δεν αρκεί για να αποκλείσει υποτροπή και η ερμηνεία γίνεται δυσκολότερη. Η ολική αφαίρεση επιτρέπει επίσης, όπου υπάρχει ένδειξη, ραδιενεργό ιώδιο και σάρωση όλου του σώματος, κάνει καθαρότερο τον υπερηχογραφικό έλεγχο της περιοχής και εκμηδενίζει την πιθανότητα να εμφανιστεί νέος όζος ή καρκίνος στον υπόλοιπο λοβό, άρα και την ανάγκη δεύτερης επέμβασης. Το τίμημα είναι η καθημερινή θυροξίνη και ο ελαφρώς μεγαλύτερος κίνδυνος επιπλοκών, γι’ αυτό η απόφαση συζητείται πάντα με τον ασθενή.

Γιατί τότε η αμερικανική οδηγία του 2025 δίνει μεγαλύτερο χώρο στη λοβεκτομή; Όχι επειδή η λοβεκτομή έχει καλύτερο ογκολογικό αποτέλεσμα — τα ποσοστά υποτροπής θεωρούνται αντίστοιχα — αλλά κυρίως λόγω επιπλοκών. Η ολική θυρεοειδεκτομή συνδέεται με περισσότερη παροδική ή μόνιμη υπασβεστιαιμία και παράλυση φωνητικών χορδών, καθώς και με ανάγκη δια βίου θυροξίνης. Στις ΗΠΑ, όπου μεγάλο μέρος των επεμβάσεων γίνεται από χειρουργούς με λίγες επεμβάσεις τον χρόνο, τα καταγεγραμμένα ποσοστά επιπλοκών είναι υψηλότερα· γι’ αυτό η οδηγία αποθαρρύνει τις ολικές θυρεοειδεκτομές σε χαμηλού κινδύνου όγκους. Σε κέντρα με μεγάλη εξειδίκευση τα ποσοστά είναι σαφώς χαμηλότερα και η ολική θυρεοειδεκτομή παραμένει ισχυρή επιλογή.

Ραδιενεργό ιώδιο

Οι ενδείξεις για μετεγχειρητικό ραδιενεργό ιώδιο έχουν περιοριστεί σε σχέση με το παρελθόν. Χορηγείται συνήθως σε:

  • Εξωθυρεοειδική επέκταση ή υπολειπόμενη νόσο μετεγχειρητικά.
  • Μεταστάσεις σε άλλους ιστούς ή λεμφαδένες.
  • Όγκους με επιθετικά χαρακτηριστικά ή αυξημένο κίνδυνο υποτροπής.

Η δόση καθορίζεται εξατομικευμένα. Η προετοιμασία γίνεται είτε με διακοπή θυροξίνης είτε με χορήγηση ανασυνδυασμένης θυρεοειδοτρόπου ορμόνης (Thyrogen), ανάλογα με την περίπτωση και τις οδηγίες του κέντρου πυρηνικής ιατρικής.

Παρακολούθηση

Η παρακολούθηση βασίζεται σε υπερηχογράφημα τραχήλου, μέτρηση θυρεοσφαιρίνης και αντισωμάτων κατά της θυρεοσφαιρίνης, μέτρηση θυρεοειδοτρόπου ορμόνης και κλινική εξέταση. Το μεσοδιάστημα των ελέγχων καθορίζεται από τη δυναμική εκτίμηση κινδύνου: ασθενείς χωρίς υπολειπόμενη νόσο μπορεί να οδηγηθούν σε αραιότερους ελέγχους, ενώ ασθενείς υψηλότερου κινδύνου χρειάζονται στενότερη παρακολούθηση.

Το κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά την ιατρική συμβουλή.

Ιατρική ενημέρωση

Το άρθρο υπογράφει ο , Γενικός Χειρουργός – Χειρουργός Ενδοκρινών Αδένων και Λαπαροσκοπικής Χειρουργικής, με δραστηριότητα στο Νοσοκομείο Υγεία, στο Μητέρα και στη Βιοκλινική. Επικοινωνία & ραντεβού →