Αυτομεταμόσχευση παραθυρεοειδικού ιστού στον βραχιόνιο μυ: η πρώτη περίπτωση στην Ελλάδα

Η πρώτη δημοσιευμένη περίπτωση στην Ελλάδα ολικής παραθυρεοειδεκτομής με αυτομεταμόσχευση παραθυρεοειδικού ιστού στον βραχιόνιο μυ, σε ασθενή με τριτοπαθή υπερπαραθυρεοειδισμό μετά από μεταμόσχευση νεφρού.

Τι είναι ο τριτοπαθής υπερπαραθυρεοειδισμός

Σε ασθενείς με χρόνια νεφρική νόσο τελικού σταδίου, οι παραθυρεοειδείς αδένες διεγείρονται επί χρόνια από τις διαταραχές ασβεστίου και φωσφόρου. Έτσι αναπτύσσεται δευτεροπαθής υπερπαραθυρεοειδισμός. Σε ένα ποσοστό περίπου 20–30% των ασθενών, η υπερέκκριση παραθορμόνης (PTH) συνεχίζεται και μετά την επιτυχή μεταμόσχευση νεφρού, οπότε οι αδένες πλέον λειτουργούν αυτόνομα: αυτό ονομάζεται τριτοπαθής υπερπαραθυρεοειδισμός.

Η κατάσταση μπορεί να προκαλέσει υπερασβεστιαιμία, απώλεια οστικής μάζας, αγγειακές αποτιτανώσεις και, σπανιότερα, σοβαρές επιπλοκές. Όταν τα φάρμακα δεν επαρκούν, η χειρουργική αντιμετώπιση είναι η οριστική λύση.

Η περίπτωση

Γυναίκα 72 ετών, με ιστορικό πολυκυστικής νόσου των νεφρών και εξαετούς αιμοκάθαρσης, είχε υποβληθεί σε μεταμόσχευση νεφρού. Δύο χρόνια μετά, παρά τη θεραπεία με σινακαλσέτη, τα επίπεδα PTH παρέμεναν στα 300–400 pg/mL και το ασβέστιο οριακά αυξημένο. Ανέφερε κόπωση και μυοσκελετικές ενοχλήσεις που περιόριζαν δραστηριότητες όπως το ανέβασμα σκαλιών.

Ο προεγχειρητικός έλεγχος με υπερηχογράφημα, σπινθηρογράφημα σισταμίβης (SPECT/CT) και τετραδιάστατη αξονική τομογραφία (4D-CT) ανέδειξε πολυαδενική νόσο, με έναν έκτοπο άνω δεξιό παραθυρεοειδή αδένα σε παραοισοφαγική θέση, στο ύψος του πρώτου θωρακικού σπονδύλου — εύρημα που επηρέασε καθοριστικά τον σχεδιασμό της επέμβασης.

Η επέμβαση

Πραγματοποιήθηκε αμφοτερόπλευρη διερεύνηση του τραχήλου και ολική παραθυρεοειδεκτομή, με αφαίρεση και των τεσσάρων αδένων. Η διεγχειρητική ταχεία βιοψία επιβεβαίωσε διάχυτη υπερπλασία των κύριων κυττάρων, χωρίς στοιχεία κακοήθειας.

Από τους δύο κατώτερους αδένες, που εμφάνιζαν ηπιότερη υπερπλασία, ελήφθησαν 15 θραύσματα παραθυρεοειδικού ιστού, περίπου 1 mm³ το καθένα, και αυτομεταμοσχεύθηκαν σε θυλάκιο βάθους 2–3 mm στον αριστερό βραχιόνιο μυ. Η θέση σημάνθηκε με κλιπ τιτανίου, ώστε να είναι εφικτή η μελλοντική απεικόνιση και η στοχευμένη φλεβική δειγματοληψία.

Μετεγχειρητική πορεία

Η πτώση της PTH ήταν άμεση: από 350 pg/mL προεγχειρητικά στα 40 pg/mL δέκα λεπτά μετά την αφαίρεση των αδένων και κάτω από 5 pg/mL δώδεκα ώρες αργότερα. Εμφανίστηκε παροδική υπασβεστιαιμία, που αντιμετωπίστηκε με ενδοφλέβιο ασβέστιο, από του στόματος συμπλήρωμα και αλφακαλσιδόλη για επτά ημέρες, χωρίς τετανία. Η σινακαλσέτη διακόπηκε οριστικά.

Την τρίτη μετεγχειρητική ημέρα παρατηρήθηκε ήπιο ανώδυνο οίδημα και κυανωτική απόχρωση στο αριστερό αντιβράχιο. Η μέτρηση PTH από τη φλέβα του σύστοιχου χεριού έδειξε 980 pg/mL, ενώ τα συστηματικά επίπεδα παρέμεναν κάτω από 5 pg/mL. Επρόκειτο για τοπικό «υπερπαραθυρεοειδισμό φλεβικής εκροής» από την πρώιμη λειτουργία του μοσχεύματος — καλοήθης και αυτοπεριοριζόμενη εκδήλωση, που υποχώρησε αυτόματα σε 15 ημέρες.

Αποτέλεσμα

Στους 10 μήνες η PTH είχε σταθεροποιηθεί στα 57 pg/mL, με φυσιολογικό ασβέστιο και σταθερή νεφρική λειτουργία — επιβεβαιώνοντας τη μακροχρόνια λειτουργία του αυτομοσχεύματος. Λόγω οστεοπόρωσης που διαπιστώθηκε στην πορεία, η αλενδρονάτη αντικαταστάθηκε από ντενοσουμάμπη, με σταθερές τιμές ασβεστίου και χωρίς συμπτώματα.

Γιατί επιλέχθηκε ο βραχιόνιος μυς

Η αυτομεταμόσχευση στον βραχιόνιο μυ προσφέρει πρακτικά πλεονεκτήματα σε σχέση με άλλες θέσεις:

  • Είναι βαθύτερος και πιο προστατευμένος από εξωτερικά τραύματα.
  • Διατηρεί τα επιφανειακά αγγεία του αντιβραχίου, που μπορεί να χρειαστούν μελλοντικά για αγγειακή προσπέλαση σε ασθενείς με μεταμόσχευση νεφρού.
  • Επιτρέπει εύκολη λειτουργική αξιολόγηση (π.χ. δοκιμασία ίσχαιμης περίδεσης) και εκλεκτική φλεβική δειγματοληψία.
  • Σε περίπτωση υποτροπής, η επανεπέμβαση στο αντιβράχιο είναι ασφαλέστερη από την επανεπέμβαση στον τράχηλο.

Πρόκειται για την πρώτη δημοσιευμένη περίπτωση στην Ελλάδα αυτομεταμόσχευσης παραθυρεοειδικού ιστού στον βραχιόνιο μυ για τριτοπαθή υπερπαραθυρεοειδισμό. Η εργασία δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Cureus.

Γιατί έχει σημασία

Ο τριτοπαθής υπερπαραθυρεοειδισμός υποθεραπεύεται: μεγάλες μελέτες δείχνουν ότι λιγότερο από το 10% των ασθενών μετά από μεταμόσχευση νεφρού υποβάλλονται σε παραθυρεοειδεκτομή, παρότι η μη αντιμετώπιση συνδέεται με επιδείνωση της νεφρικής λειτουργίας, οστική νόσο και καρδιαγγειακά συμβάματα. Η έγκαιρη παραπομπή σε έμπειρη χειρουργική ομάδα, με πλήρη προεγχειρητικό εντοπισμό και εξατομικευμένο σχεδιασμό, μπορεί να αλλάξει την πορεία της νόσου.

Το κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά την ιατρική συμβουλή.

Ιατρική ενημέρωση

Το άρθρο υπογράφει ο , Γενικός Χειρουργός – Χειρουργός Ενδοκρινών Αδένων και Λαπαροσκοπικής Χειρουργικής, με δραστηριότητα στο Νοσοκομείο Υγεία, στο Μητέρα και στη Βιοκλινική. Επικοινωνία & ραντεβού →