Παθήσεις

Υπερθυρεοειδισμός και νόσος Graves

Ποια συμπτώματα πρέπει να οδηγήσουν τον ασθενή σε εξέταση, πότε η επέμβαση είναι η σωστή επιλογή και τι προσφέρει ένα πετυχημένο χειρουργείο σε σχέση με τη χρόνια φαρμακευτική αγωγή.

Με μια ματιά: η νόσος Graves είναι αυτοάνοση και η συχνότερη αιτία υπερθυρεοειδισμού · τα συμπτώματα είναι καρδιολογικά, νευρολογικά και μεταβολικά · όταν υπάρχουν συγκεκριμένες ενδείξεις, η επέμβαση δίνει οριστικό και προβλέψιμο έλεγχο της νόσου με μία επέμβαση, αντί για χρόνια φαρμακευτική αγωγή και συνεχή παρακολούθηση.

Τι είναι ο υπερθυρεοειδισμός

Ο θυρεοειδής είναι ένας αδένας στον λαιμό που παράγει τις ορμόνες θυροξίνη και τριιωδοθυρονίνη. Αυτές ρυθμίζουν την καρδιά, τον μεταβολισμό, τη θερμοκρασία, τη διάθεση και το έντερο. Όταν παράγονται περισσότερες από το κανονικό, ο οργανισμός λειτουργεί σαν να έχει «πατήσει γκάζι» — αυτό είναι ο υπερθυρεοειδισμός.

Η συχνότερη αιτία είναι η νόσος Graves, μια αυτοάνοση πάθηση στην οποία αντισώματα διεγείρουν τον αδένα συνεχώς. Ο αδένας μεγαλώνει ομοιόμορφα, γι’ αυτό η βρογχοκήλη είναι συνήθως διάχυτη. Άλλες αιτίες είναι η τοξική βρογχοκήλη και οι αυτόνομοι όζοι.

Συμπτώματα

Ο υπερθυρεοειδισμός επηρεάζει σχεδόν κάθε σύστημα του οργανισμού. Τα συμπτώματα ποικίλλουν σε ένταση, αλλά συνήθως περιλαμβάνουν:

  • Καρδιά: αίσθημα παλμών, γρήγορος ρυθμός, αρρυθμίες, αυξημένη αρτηριακή πίεση
  • Νευρικό σύστημα: νευρικότητα, εκνευρισμός, τρόμος στα χέρια, αϋπνία, δυσκολία συγκέντρωσης
  • Μεταβολισμός: απώλεια βάρους παρά την καλή όρεξη, εφίδρωση, δυσανεξία στη ζέστη
  • Έντερο και μύες: συχνές κενώσεις, μυϊκή αδυναμία, κόπωση
  • Λαιμός: διόγκωση του θυρεοειδούς, συνήθως διάχυτη
  • Μάτια: ερυθρότητα, ξηρότητα, πρόπτωση βολβού, υστέρηση άνω βλεφάρου, σπάνια διπλωπία

Η οφθαλμοπάθεια εμφανίζεται περίπου σε έναν στους τρεις ασθενείς με νόσο Graves, συνήθως κοντά στη διάγνωση. Η βαρύτητά της δεν ακολουθεί τη βαρύτητα της θυρεοειδικής νόσου, ενώ το κάπνισμα είναι ο σημαντικότερος παράγοντας επιδείνωσης. Στους ηλικιωμένους η εικόνα μπορεί να είναι ύπουλη: μόνο απώλεια βάρους, αδυναμία, κατάθλιψη ή αρρυθμία, χωρίς τα κλασικά σημεία.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Η διάγνωση στηρίζεται στη μέτρηση της θυρεοειδοτρόπου ορμόνης μαζί με τις ελεύθερες θυρεοειδικές ορμόνες: στον υπερθυρεοειδισμό η θυρεοειδοτρόπος ορμόνη είναι χαμηλή, ενώ οι ορμόνες μπορεί να είναι φυσιολογικές (υποκλινική μορφή) ή αυξημένες (κλινική μορφή). Αντισώματα, υπερηχογράφημα και, σε επιλεγμένες περιπτώσεις, σπινθηρογράφημα βοηθούν στη διαφορική διάγνωση μεταξύ νόσου Graves και τοξικής βρογχοκήλης.

Πότε χρειάζεται επέμβαση

Η θυρεοειδεκτομή δεν ενδείκνυται για όλους τους ασθενείς. Είναι όμως η ενδεδειγμένη λύση όταν υπάρχει κάποια από τις παρακάτω ενδείξεις:

  • Μεγάλη βρογχοκήλη που πιέζει την αναπνοή ή την κατάποση, ή προκαλεί αισθητικό πρόβλημα
  • Σοβαρή οφθαλμοπάθεια, όπου το ραδιοϊώδιο μπορεί να την επιδεινώσει
  • Όζος ύποπτος ή κακοήθης που πρέπει να αφαιρεθεί και να εξεταστεί
  • Αποτυχία ή αντένδειξη του ραδιοϊωδίου
  • Εγκυμοσύνη με ανάγκη υψηλών δόσεων φαρμάκων ή δυσανεξία σε αυτά
  • Αδυναμία ελέγχου με φάρμακα ή επιθυμία του ασθενούς για οριστική λύση

Τα οφέλη ενός πετυχημένου χειρουργείου

Η χρόνια φαρμακευτική αγωγή ελέγχει τις ορμόνες όσο λαμβάνεται, αλλά δεν θεραπεύει την αιτία: απαιτεί καθημερινά χάπια, τακτικές αιματολογικές εξετάσεις και επισκέψεις, ενώ μετά τη διακοπή ένα σημαντικό ποσοστό ασθενών υποτροπιάζει. Ένα πετυχημένο χειρουργείο προσφέρει διαφορετικό αποτέλεσμα:

  • Οριστικός έλεγχος με μία επέμβαση: αφαιρείται ο ιστός που παράγει τις ορμόνες, άρα σταματά η πηγή του προβλήματος — όχι απλώς καταστέλλεται
  • Απαλλαγή από τα αντιθυρεοειδικά φάρμακα και από τον κίνδυνο των σπάνιων αλλά σοβαρών παρενεργειών τους
  • Μηδενικός κίνδυνος υποτροπής όταν γίνεται ολική αφαίρεση, σε αντίθεση με την υποτροπή μετά τη διακοπή των φαρμάκων
  • Άμεση βελτίωση των συμπτωμάτων: οι παλμοί, η εφίδρωση, ο τρόμος και η κόπωση υποχωρούν μέσα σε λίγες εβδομάδες
  • Αντιμετώπιση της βρογχοκήλης και της πίεσης, που τα φάρμακα δεν μειώνουν
  • Αποφυγή των περιορισμών του ραδιοϊωδίου (αναμονή για εγκυμοσύνη, επιδείνωση ματιών)
  • Λιγότερες εξετάσεις και επισκέψεις μακροπρόθεσμα: μία ρύθμιση θυροξίνης και ένας ετήσιος έλεγχος

Η σύγκριση πρέπει να είναι ειλικρινής: μετά την ολική αφαίρεση χρειάζεται θυροξίνη εφ’ όρου ζωής, μια απλή και ασφαλής αγωγή που ρυθμίζεται με μία εξέταση τον χρόνο. Σε αντάλλαγμα, ο ασθενής απαλλάσσεται από τη νόσο, από τα αντιθυρεοειδικά φάρμακα και από την αβεβαιότητα της υποτροπής.

Οι άλλες δύο επιλογές με μια ματιά

Αντιθυρεοειδικά φάρμακα (μεθιμαζόλη, καρβιμαζόλη, προπυλοθειοουρακίλη): ρυθμίζουν τις ορμόνες συνήθως σε έξι έως οκτώ εβδομάδες και είναι η θεραπεία εκλογής στην εγκυμοσύνη. Μειονεκτήματα: χρόνια λήψη, συχνές εξετάσεις, πιθανή υποτροπή μετά τη διακοπή και σπάνιες σοβαρές παρενέργειες. Αν εμφανιστεί πυρετός ή πονόλαιμος, χρειάζεται άμεσα εξέταση αίματος.

Ραδιοϊώδιο: καταστρέφει σταδιακά τον θυρεοειδικό ιστό και συνήθως οδηγεί σε υποθυρεοειδισμό, που αντιμετωπίζεται με θυροξίνη. Το αποτέλεσμα φαίνεται σε περίπου τρεις μήνες. Δεν επιτρέπεται στην εγκυμοσύνη και στον θηλασμό, απαιτεί αναμονή έξι έως δώδεκα μηνών πριν από εγκυμοσύνη και μπορεί να επιδεινώσει την οφθαλμοπάθεια, κυρίως σε καπνιστές.

Προετοιμασία και επέμβαση

Η επέμβαση δεν γίνεται χωρίς προετοιμασία, ώστε να ελαχιστοποιηθεί ο κίνδυνος θυρεοειδικής καταιγίδας — μιας σπάνιας αλλά σοβαρής κρίσης με υψηλό πυρετό και ταχυκαρδία. Χορηγούνται αντιθυρεοειδικά φάρμακα μέχρι να επανέλθουν οι ορμόνες σε φυσιολογικά επίπεδα, φάρμακα που επιβραδύνουν την καρδιά και, τις τελευταίες ημέρες, ιωδιούχο διάλυμα που μειώνει την αιμάτωση του αδένα.

Με την ολική θυρεοειδεκτομή ο κίνδυνος υποτροπής εκμηδενίζεται· με τη μερική (υφολική) αφαίρεση μένει μικρό τμήμα ιστού, οπότε μειώνεται η ανάγκη θυροξίνης αλλά αυξάνεται ο κίνδυνος υποθυροειδισμού ή υποτροπής. Οι κύριοι κίνδυνοι κάθε επέμβασης αφορούν τη φωνή (παλίνδρομο λαρυγγικό νεύρο), το ασβέστιο (υπασβεστιαιμία) και την αιμορραγία· η εμπειρία του χειρουργού τους μειώνει σημαντικά.

Πού γίνεται η αντιμετώπιση

Η διερεύνηση, η προετοιμασία και οι επεμβάσεις πραγματοποιούνται στο νοσοκομείο Υγεία στο Μαρούσι, με δυνατότητα συνεργασίας και με το Μητέρα και τη Βιοκλινική. Το ιατρείο βρίσκεται στην Ερυθρού Σταυρού 9, 3ος όροφος, στο κέντρο του Αμαρουσίου.

Σχετικά θέματα: χειρουργική θυρεοειδούς, θυρεοειδεκτομή, βρογχοκήλη, όζος θυρεοειδούς.

Συχνές ερωτήσεις

Αξίζει η επέμβαση αντί για χάπια;

Όταν υπάρχει ένδειξη, ναι: προσφέρει οριστικό έλεγχο με μία επέμβαση, ενώ τα φάρμακα λειτουργούν μόνο όσο λαμβάνονται και η νόσος μπορεί να υποτροπιάσει. Η απόφαση λαμβάνεται μετά από εξέταση και συζήτηση των κινδύνων.

Θα χρειάζομαι φάρμακα μετά;

Μετά την ολική αφαίρεση λαμβάνεται θυροξίνη εφ’ όρου ζωής — μία απλή αγωγή, χωρίς τις παρενέργειες των αντιθυρεοειδικών, που ρυθμίζεται με μία εξέταση τον χρόνο.

Μπορώ να μείνω έγκυος μετά;

Ναι, με σωστό προγραμματισμό και σε συνεννόηση με τον γιατρό και τον ενδοκρινολόγο. Σε αντίθεση με το ραδιοϊώδιο, η επέμβαση δεν απαιτεί αναμονή μηνών.

Οι παραπάνω πληροφορίες είναι γενικές. Η διάγνωση και η θεραπεία αποφασίζονται μόνο μετά από εξέταση.